Czym jest program 12 Kroków?
Program 12 kroków to program zdrowienia dla osoby uzależnionej, wypracowany przez wspólnotę Anonimowych Alkoholików, a następnie zaadaptowany przez Anonimowych Narkomanów i dziesiątki innych wspólnot. Osobie, która podjęła decyzję o wyjściu z nałogu, program przekazywany jest przez doświadczonego uczestnika wspólnoty — na bazie podstawowej literatury danego ruchu. Systematyczna realizacja kolejnych kroków oraz dzielenie się wiedzą i doświadczeniem między uczestnikami pomagają wyzwolić się z uzależnienia.
W każdej wspólnocie brzmienie pierwszego kroku dostosowane jest do jej głównego celu — alkohol zastępują narkotyki, hazard, jedzenie lub inny czynnik, któremu dana grupa jest poświęcona. Wspólnoty opierają się na wzajemnej pomocy, dobrowolności i anonimowości, a korzenie programu sięgają lat 30. XX wieku w Stanach Zjednoczonych.
Dwanaście Kroków
Wspólnoty 12-krokowe
Ruch 12 kroków dał początek ponad stu wspólnotom. Poniżej zestawienie tych, które mają polskojęzyczne grupy, oraz tych, które w Polsce nie działają — dla nich podajemy odnośniki do stron międzynarodowych, gdzie można znaleźć mityngi online i literaturę.
Wspólnoty z grupami polskojęzycznymi — działają w Polsce
Anonimowi Alkoholicy (AA) alkohol
Najstarsza i największa wspólnota 12-krokowa — twórczyni całego programu. Grupy AA wspierają osoby uzależnione od alkoholu w osiągnięciu i utrzymaniu trzeźwości poprzez mityngi, wspólny program i buddy (partnerów abstynencji).
Al-Anon i Alateen bliscy
Grupy Rodzinne Al-Anon — wspólnota dla krewnych i przyjaciół alkoholików. Pomaga bliskim zrozumieć własną sytuację, wypracować spokój i nie ponosić odpowiedzialności za picie drugiej osoby. Alateen to jej część dla nastolatków z rodzin dotkniętych chorobą alkoholową.
Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA / ACA) bliscy
Wspólnota dla osób, które wychowały się w rodzinach z problemem alkoholowym i dysfunkcyjnych. Program, oparty na 12 Krokach i 12 Tradycjach, pomaga przepracować schematy wyniesione z dzieciństwa i budować dorosłe, satysfakcjonujące życie.
Anonimowi Narkomani (NA) narkotyki
Wspólnota dla osób uzależnionych od narkotyków i innych substancji psychoaktywnych. Program AA zaadaptowany do uzależnienia od środków odurzających; członkowie pomagają sobie nawzajem utrzymać czystość.
Grupy Rodzinne Nar-Anon bliscy
Odpowiednik Al-Anon dla rodzin i przyjaciół osób uzależnionych od narkotyków. Uczestnicy dzielą się doświadczeniem, siłą i nadzieją, ucząc się dbać o siebie i przestawać kontrolować życie uzależnionej bliskiej osoby.
Anonimowi Hazardziści (GA) hazard
Wspólnota dla osób uzależnionych od hazardu i gier losowych. Grupa wsparcia oparta na 12 krokach pomaga przerwać kompulsywne granie i odbudować finanse oraz relacje. Działa również telefoniczna infolinia wspólnoty.
Anonimowi Jedzenioholicy (OA) jedzenie
Wspólnota dla osób z problemem kompulsywnego objadania się i innych zaburzeń związanych z jedzeniem. Program pomaga odzyskać równowagę w relacji z jedzeniem — w Polsce odbywają się mityngi stacjonarne i online.
Anonimowi Seksoholicy (SA) seksualność
Wspólnota dla osób, których życie seksualne stało się destrukcyjne. Program pomaga osiągnąć seksualną trzeźwość i wyjść z nałogowego zachowania seksualnego.
Anonimowi Uzależnieni od Seksu i Miłości (SLAA) relacje
Wspólnota dla osób uzależnionych od seksu lub od emocjonalnej intymności i relacji. Program 12 kroków pomaga budować zdrowe więzi i wychodzić z nałogowych schematów w związkach.
S-Anon bliscy
Odpowiednik Al-Anon dla osób zranionych przez kompulsywne zachowania seksualne kogoś bliskiego. Program pomaga poradzić sobie ze zdradą, wstydem i poczuciem winy, odzyskać spokój serca i pogodę ducha.
Anonimowi Palacze / Anonimowi Nikotyniści nikotyna
Wspólnota dla osób pragnących uwolnić się od nikotyny — papierosów, tytoniu do żucia i innych form. Nie trzeba rzucać palenia, aby przychodzić na mityngi; program opiera się na 12 Krokach i wzajemnym wsparciu.
Anonimowi Uzależnieni od Komputera (AUK) technologie
Wspólnota działająca obecnie pod nazwą AUK — Anonimowi Uzależnieni od Komputera. Powstała w 2009 r. jako grupa dla uzależnionych od gier komputerowych; dziś obejmuje też uzależnienia od internetu, komputera i smartfona, a od 2023 r. współtworzy międzynarodową wspólnotę ITAA.
Anonimowi Depresanci (AD) nastrój
Wspólnota dla osób cierpiących na depresję. Uczestnicy, korzystając z programu 12 kroków, wzajemnie wspierają się w wychodzeniu z izolacji i budowaniu sensu życia — na mityngach stacjonarnych i online.
Wspólnoty bez grup w Polsce — strony międzynarodowe
Uzależnienia od substancji
Pills Anonymous (Anonimowi Lekomani) międzynarodowa
Wspólnota dla osób uzależnionych od leków — w tym leków przeciwbólowych i uspokajających. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest chęć zaprzestania brania tabletek; program opiera się na 12 Krokach.
Cocaine Anonymous (CA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób uzależnionych od kokainy i cracku, choć witają też osoby z problemem innych używek. Program oparty na 12 Krokach AA, spotkania stacjonarne i online na całym świecie.
Crystal Meth Anonymous (CMA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób uzależnionych od metamfetaminy (crystal meth). Program 12 Kroków dostosowany do uzależnienia od metyloamfetaminy; działa całodobowa infolinia wspierająca.
Marijuana Anonymous (MA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, które chcą przestać używać marihuany. Ponad 300 cotygodniowych mityngów online i telefonicznych na całym świecie; jedynym warunkiem jest chęć zaprzestania używania.
Heroin Anonymous (HA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób uzależnionych od heroiny i opioidów. Program przejęty wprost z AA; celem jest całkowita abstynencja od wszystkich środków psychoaktywnych i alkoholu.
Jedzenie
Food Addicts Anonymous (FAA) międzynarodowa
Wspólnota traktująca uzależnienie od jedzenia jako chorobę biochemiczną. Program zakłada abstynencję od uzależniających produktów, plan żywieniowy i pracę nad 12 Krokami.
Food Addicts in Recovery Anonymous (FA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, które traktują uzależnienie od jedzenia jako trzyaspektową chorobę — fizyczną, emocjonalną i duchową. Program obejmuje odważone posiłki opracowane z opiekunem (sponsorem).
Seksualność i trauma
Sex Addicts Anonymous (SAA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, które nie potrafią same przerwać nałogowych zachowań seksualnych. Program oparty na 12 Krokach i 12 Tradycjach AA; każdy uczestnik określa własną definicję abstynencji.
Sexual Compulsives Anonymous (SCA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób chcących przerwać kompulsywne życie seksualne. Wyróżnia się otwartością na uczestników każdej orientacji i płci; uczestnicy sami tworzą własny plan seksualnej trzeźwości.
Sexual Recovery Anonymous (SRA) międzynarodowa
Wspólnota wyrosła z Sexaholics Anonymous, o bardziej otwartym podejściu — trzeźwość dopuszcza seks w trwałym, zaangażowanym związku. Mityngi m.in. w USA, Meksyku i Europie.
Survivors of Incest Anonymous (SIA) międzynarodowa
Wspólnota dla dorosłych osób, które w dzieciństwie doświadczyły wykorzystania seksualnego. Program 12 Kroków pomaga przepracować traumę, wstyd i poczucie izolacji; mityngi stacjonarne, telefoniczne i online.
Finanse i praca
Debtors Anonymous (Anonimowi Dłużnicy, DA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, którym niezabezpieczone długi i kompulsywne pożyczanie odbierają kontrolę nad życiem. Program uczy prowadzenia rejestrów finansowych, planowania wydatków i wychodzenia z „finansowej trzeźwości”.
Underearners Anonymous (UA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, które zarabiają poniżej swoich możliwości lub sabotują własny rozwój zawodowy. Powstała z DA; program pomaga wyjść z „niedozarabiania” i budować stabilność finansową.
Workaholics Anonymous (Anonimowi Pracoholicy, WA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób uzależnionych od pracy i aktywności — a także dla tych, którzy pracy unikają. Pomaga wyjść z nadmiernego zaangażowania, wypalenia i odbudować równowagę. Dla bliskich działa osobna wspólnota Work-Anon.
Emocje, relacje i inne
Emotions Anonymous (Anonimowi Emocjonaliści, EA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób zmagających się z problemami natury emocjonalnej i psychicznej. Program opiera się na spotkaniach, na których uczestnicy dzielą się doświadczeniem, siłą i nadzieją na lepsze życie.
Co-Dependents Anonymous (Anonimowi Współuzależnieni, CoDA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, których relacje z innymi stały się źródłem cierpienia. Celem programu jest budowanie zdrowych, opartych na szacunku więzi. CoDA nie ma w Polsce własnej struktury, ale prowadzi mityngi online z tłumaczeniem na język polski.
Families Anonymous (FA) międzynarodowa
Wspólnota dla rodzin i przyjaciół osób z problemem narkotykowym, alkoholowym lub innymi destrukcyjnymi zachowaniami. Skupia się na wsparciu samego uczestnika, a nie na zmienianiu bliskiej osoby. Grupy w ponad 12 krajach.
Clutterers Anonymous (CLA) międzynarodowa
Wspólnota dla osób, których życie i dom opanował chaos i zbieractwo. Program opiera się na 12 Krokach AA — zamiast „wskazówek porządkowych” pracuje nad emocjonalnymi przyczynami kompulsywnego gromadzenia rzeczy.
Calix Society międzynarodowa
Stowarzyszenie katolików trzymających trzeźwość dzięki uczestnictwu w programie 12 Kroków. Kalix nie zastępuje AA ani Al-Anon — uzupełnia je duchowością katolicką; spotkania łączą Mszę z dzieleniem się doświadczeniem.